Gurn Einarsdttir og Ragna Rbertsdttir

Um sningu Gurnar Einarsdttur og Rgnu Rbertsdttur

eftir Margrti Elsabetu lafsdttur

essi sning hefur a geyma verk eftir Gurnu Einarsdttur og Rgnu Rbertsdttur, sem hafa skipt milli sn sningarrminu Listasafninu Akureyri. annig m lta svo a hr su tvr sningar einni, en hluti verkanna var fyrst settur upp sningunni Hreyfing augnabliksins Listasafni Reykjavkur linu hausti, ar sem einnig voru verk eftir fleiri listamenn. Hr f Gurn og Ragna svigrm til a bta vi verkum og sningargestir hljta fyrir bragi betri innsn list eirra hvorrar um sig. Eftir stendur spurningin um hva leiir r saman. Hluta af svarinu er a finna forsendum sningarinnar Hreyfing augnablikins, ar sem sjnum var beint a verkum listamanna sem nota umbreytingu efnisins sem tgangspunkt. N m auvita halda v fram a llum listaverkum megi finna efni sem hefur veri umbreytt, en a segir aeins hlfa sguna, v nnur meginforsendan a baki allri listskpun er hugmyndin ea hugsun listamannsins. Samband efnis og hugmyndar getur veri me msu mti ar sem hvor ttur um sig fr mismunandi vgi ea au mtast jafnrttisgrundvelli. Gurn Einarsdttir og Ragna Rbertsdttir eru um margt lkir listamenn, enda tmabil heillar kynslar sem skilur milli eirra listinni. Verk eirra byggja lkum bakgrunni og reynslu, en engu a sur m finna hj eim skyldleika, sem um lei skilur r a.

Ragna Rbertsdttir (f. 1945) nam vi Myndlista- og handaskla slands sjunda ratug sustu aldar t Kurt Zier og Harar gstssonar, egar enn var lg mikil hersla teikningu sklanum og nemendum kennd grundvallaratrii beitingu lkrar tkni og mila. Eftir a hafa loki framhaldsnmi Stokkhlmi tk Ragna tt vakningu sem var meal kvenna myndlist ttunda ratugnum og stofnai me eim Galler Langbrk Reykjavk. egar la tk nunda ratuginn fann Ragna verkum snum ann farveg sem hn er n ekktust fyrir. uru jarefni randi efniviur verkum sem eru ger r torfi og hraungrti. Torfinu er vla saman strar rllur, sem mynda mistr rmisverk ea a er lagt ofan hraungrti sem hefur veri saga niur einingar sem san er raa upp.

Allt er heiminum hverfult
essi umfangsmiklu rmisverk Rgnu, sett saman r stkum einingum, hafa undanfrnum tveimur ratugum viki fyrir veggverkum sem eru unnin beint inn sningarrmi. ekktust slkra verka eru innsetningar r svrtum vikri, sem Ragna notar til a ekja heilu veggina, ea aeins brot af vegg, allt eftir astum. Gulur skeljasandur og lita jarefni sem tekin eru af jari hverasva, hafa einnig veitt henni innblstur. ti nttrunni sjum vi essi efni sem formleysur ea ykka massa ar sem au hafa safnast upp ea brotna niur reiukennt stand. Inni sningarrminu birtast au nrri mynd, sem einfld grunnform, oftast ferningar ea ferhyrningar. Einn mikilvgasti tturinn verkum Rgnu, hvort sem au eru unnin r slkum jarefnum ea lituu akrlefni sem vi sjum einnig brega fyrir, er hverfulleikinn. Forgengileiki nttrunnar, mannsins og jafnvel listarinnar er hluti af merkingu verka Rgnu ar sem listamaurinn sjlfur er einn hlekkur lngu ferli. Hlutverk hans er ekki nttrulegt eim skilningi a hann grpur inn ferli, frir efnin til me v a flytja au r sta, inn vinnustofuna og san inn sningarsali. Oft er a ekki fyrr en anga er komi sem efni tekur sig form listaverks.

Tmi efnisins

Efnin sjlf hafa ori til vi umbrot og efnaskiptingu lngum tma jarsgunni, en nnur hafa ori fyrir breytingu egar au rsta sr upp r jrinni einu vetfangi lkt og vikurinn r Heklu- og Ktlugosunum. Tminn sem a tekur jarefnin a myndast er lengri en viskei mannsins, en tmi listaverksins getur veri tmi sningarinnar ea tmi nokkurra mannsaldra, allt eftir v hvort a fr a standa ea er teki niur og efninu skila aftur anga sem a var upphaflega teki. Hvort lftmi verksins er langur ea stuttur er ekki aalatrii huga Rgnu, sem hugsar gegnum efnin sem stt eru stai sem hn hefur teki stfstri vi og hafa merkingu fyrir hana persnulega. Hugsanir ea samra listamannsins vi efni beinist fr hinu sma a hinu stra samhengi, sambandi manns og nttru og samtali listar og menningar vi nttruna og umhverfi sitt vum skilningi. etta kemur fram njustu verkunum sem byggja saltmyndunum. au vsa til minninga hennar af saltbornum gtum borgarinnar vetrarhlkunum. ar safnast salti saman flekki, blanda hreinindum, og myndar landslag sjlfu sr me reglulegum og flknum formum.

verkum Rgnu er salti, sjlfur lfselexrinn, sett anna lfsnausynlegt efni, sem er vatn og a blanda sku og vikri, efni eyileggingar og endurnjunar. Ragna skapar samsetningunni astur til a taka sig mynd og halda san kvenu formi bakvi lofttt gler, sem stvar ea hgir umbreytingunni. Verkin m skoa r nlg ea fjarlg, sem heilst form ea fjlbreytileg smmynstur. Hvort sem verk Rgnu eru hlutir, franlegar lgmyndir ea forgengilegar veggmyndir, skrskotar merking eirra til sambands manns og umhverfis og eirra stugu umbreytinga sem sfellt eru a eiga sr sta kringum okkur. au vsa til lfsins sem ferlis og tilbura mannsins til a lta til sn taka essu ferli n ess a geta hami a endanlega ea haft stjrn v. Verk Rgnu Rbertsdttur m skoa sem inngrip sem skapa skipulag r reiunni, um lei og au vekja til vitundar um mikilvgi ess a sna aumkt gagnvart umhverfinu. Verk hennar eru jafnframt hverfular tknmyndir fyrir hlutverk mannsins sem virks tttakanda mtun essa sama umhverfis.

Gurn Einarsdttir (f. 1957) einnig samru vi nttruna og nttruflin snum verkum, en rum forsendum. Hn hf nm myndlist Myndlistarsklanum Reykjavk um mijan nunda ratuginn og hlt san fram Myndlista- og handaskla slands, aan sem hn lauk nmi undir lok ratugarins, sem er jafnframt ratugur nja mlverksins sgu myndlistar slandi. Mlverki gekk endurnjun lfdaga vi upphaf hans egar fram sjnarsvii komu tjningarrk og heflu verk, en egar la tk undir lok hans uru fgu og gu vinnubrg meira berandi. essu tmabili voru innlendir og erlendir stlar og stefnur r fortinni endurskoair og n vifangsefni litu dagsins ljs. Landslagsmlverki, sem var slenskum mlurum upphafi aldarinnar hugleiki, laist ntt og anna lf en um lei fru listamenn a horfa samband mlverks, manns og nttru t fr ur ekktu sjnarhorni.

Eiginleikar efniviarinsLei Gurnar a essu leiarstefi sgu mlaralistar slandi hefur legi gegnum sjlfan efnivi mlverksins, olulitinn, fremur en fyrirmyndina. Hn hefur last djpa ekkingu eiginleikum olunnar og v m segja a verkum hennar sameinist tv meginstef r sgu mlaralistar 20. ld, sem eru landslagi og mlverki sjlft. er tt vi a jafnvel tt listamenn hafi haft landslag a fyrirmynd, hafa eir jafnframt velt fyrir sr eiginleikum mlverksins, tvvum fletinum og getu litarins til a mta form og skapa blekkingu ummls og rmis essum sama fleti. Gurn byggi essari arflei egar hn byrjai a mla einlit mlverk upphafi ferils sns, ar sem hn notar mis hld til a draga fram fer litarins me einfldum formum og mynstrum. Verkin eru mist abstrakt ea hafa sterka skrskotun nttrleg form og landslagsmyndir. annig verur sjlfur efniviurinn, oluliturinn, forsenda ns landslagsmlverks, ar sem landslagi mtast af sjlfum litnum, mismunandi ykkt hans og getu til a blandast, svo r myndast upphleyptar rkir, taumar, hringir og eyjar fletinum, einskonar myndger nttra.

Gurn Einarsdttir mlar ekki me pensli lrttan striga, heldur leggur hn litinn ea ber hann myndfltinn nokkrum atrennum me lkum aferum. annig skapar hn samfelld, heilst og upphleypt mynstur, sem nvgi vekja hugrenningatengsl vi kunnugleg form r nttrunni. Sum verkanna virast ger eftir nrmyndum af flttum og skfum, mean nnur gtu veri loftmyndir af httu landi ea hlykkjttum rfarvegum jkula vttumiklum sndum. Hvort heldur sem er, ea hvort mynstrin vekja upp nnur skyld hugrenningatengsl hj horfandanum, er a ola mlarans sem hegar sr me svipuum htti og lfrn form nttrunnar sem finna m bi landslagi og dralfi. Blanda olunnar og bindiefnanna, sem halda litnum saman og segja til um ykkt hans og fer, er undistaan mlverkum Gurnar Einarsdttur. lngum ferli hefur hn lrt a ekkja oluna eins og bndinn jrina sem hann br . essari ekkingu byggir hn njustu verk sn, ar sem hn hefur leyft lkum litablndum a fla yfir stra strigafleti. Litablndurnar leggur hn niur fltinn mismiklu magni hverju sinni og yngdarafli sr til ess a efni leitar inn a mija og ornar ar lngum tma. ar safnast efni saman og verur mest afgerandi. a myndar hreistur og skorninga, sem teygja sig taumum og blstrum fr jrunum ornunartmanum sem tekur marga mnui.

njustu verkunum er yfirbori ekki ein samfella ar sem mijan er forgrunni sem kjarni verksins, ea miflttarafl sem skapar annarskonar rmiskennd. Sjlf mlverkin vera til egar listamaurinn hefur skapa v vieigandi astur. Hann ltur litinn lrefti, en leyfir tmanum a vinna efninu og mta endanlegt form ess. Endapunkturinn er aeins kvrun um a kvenu ferli s loki, v efni heldur fram a taka breytingum, egar liturinn dofnar og fleiri sprungur myndast fletinum. annig heldur tminn fram a vinna olunni eftir a verkinu er loki.

Sem efni er olan aldrei kyrr, ekki frekar en nttran sjlf, og er ekki ar me sagt a eintmar tilviljanir ri ferinni. ekking Gurnar efnivinum gerir henni kleift a sj fyrir sr, upp a vissu marki, hvernig niurstu hgt er a f me tiltekinni litablndu. egar hn hefur veri bin til og litnum hellt fltinn sleppir hn tkunum og leyfir honum a koma sr vart umbreytingarferlinu. annig lkist listamaurinn vsindamanni, sem byggir fyrirfram gefinni ekkingu til a sp fyrir um mgulega tkomu, n ess a geta nokkurntma veri viss um hver endanleg niurstaa verur. Gurn gengur t fr gefnum forsendum og kvenum lkindum, en tekur um lei hi vnta og viranlega me reikninginn. Til a skerpa snileika, eli og hegun efnanna lok ornunar, litar Gurn yfirbori stundum me runnri litablndu. a sem ekki er hgt a sj fyrir og listamaurinn kveur a taka ekki fram fyrir hendurnar essum efnaferlum, sem vera hluti af inntaki verkanna sama htt og hi fyrirsa er hluti af nttrunni. Sem listaverk fela mlverkin sr hugmyndina um varanleika, en nlgun Gurnar ber me sr fullvissu a ekkert stand varir a eilfu.

-

Myndir Sjnppa Frsla

Nsta | Sningar 2013 | Fyrri