skugga tknstafanna

 

SKUGGA TKNSTAFANNA

Ketilhs 6. aprl ? 12. ma

Soffa rnadttir

 

Samhlia tknivingu ntjndu og tuttugustu aldar vaknai hj mrgum hugi eirri menningu, tkni og list sem undan hafi fari. Um lei og allt virtist stefna til meiri einsleitni Vesturlndum var margt r eldri hefum endurvaki, einkum listinai, skreytilist og leturlist og skrift. Hreyfingar bor vi Arts and Crafts-hpinn Bretlandi sttu gjarnan fyrirmyndir fr mildum og reyndu a tileinka sr bi handverk og a nokkru leyti ann stl sem ri hafi fyrir tugum kynsla egar jir Norur-Evrpu voru a ra hver sna srstku menningu eftir upplausn Rmaveldis. Flk skoai gmul kli og lri a vefa me gmlu aferunum, a skoai gamla smisgripi og trskurarskraut og tileinkai sr handbrag gmlu meistaranna, og egar kom a skrift og letri var horft til handrita sem geymdu sgu og bkmenntir hinna horfnu forfera. Listin a skrifa eins og munkarnir geru norur-evrpskum klaustrum mildum var lngu gleymd og a voru ntjndu aldar menn bor vi Edward Johnston sem geru tilraunir me fjaurpenna anga til eir skildu loks hvernig essir gmlu skrifarar hfu mta stafi sna og hvernig stafformin hfu rast notkun eirra.

essi enduruppgtvun snerist ekki bara um a endurvekja hina gmlu leturlist heldur opnai hn nja mguleika til frjlsrar skpunar, mist grundvelli gmlu formanna ea me v a brjta au upp og hugsa upp ntt. essi endurreisn leturlistarinnar var mikilvgur ttur mrgum eirra listhreyfinga sem blmstruu kringum aldamtin 1900 og hefur lifa sem sjlfsttt svi listskpunar san. leturger fyrir prent hlst essi skriftarvakning hendur vi rannsknir leturgerunum sem fyrstu kynslir prentara ruu fimmtndu og sextndu ld, menn bor vi Aldus Manutius, Nicolas Jenson og Claude Garamond. Fyrir viki var tuttugasta ldin miki blmaskei run leturs ar sem hldust hendur, lkt og hj skrifurunum, endurger eldri leturgera og heft nskpun.

sustu fimmtu rum hfum vi slendingar tt nokkra listamenn og hnnui sem hafa lagt sig srstaklega eftir v a vinna me skrift og letur. Frumkvlar essu svii voru eir Gunnlaugur S.E. Briem og Torfi Jnsson sem bir hafa snt og kennt list sna va um heim tt eir hafi lklega veri minna ekktir hr heima fyrir. tunda ratugnum fr san Soffa rnadttir a sna verk sem byggja handskrift.

Rannsknir Soffu hafa einkum beinst a svokallari uncial- ea versalskrift, stafformum sem komu fram handritum Evrpu sustu ldum Rmaveldis og byggi stafformum sem Rmverjar hfu nota. Versalskrift er ll skrifu me hstfum og raist msa vegu meal hinna lku ja lfunnar, fr Bsans austri til rlands vestri. Einmitt rlandi lifi essi stafager lengst en tt n lgstafaskrift hafi komi fram me endurreisn mennta og fra tmum Karlamagnsar, um ri 800, lifu versalformin fram upphafsstfum handritanna og gtti hrifa eirra langt fram eftir ldum.

N mtti halda a a s ltt skapandi a endurvekja fimmtn hundru ra gmul stafform en eins og verk Soffu sanna er a ru nr. grundvelli hins gamla getur sprotti fram n skpun og hin frjlsa handskrift gerir skrifaranum kleift a veita persnuleika snum og fegurarskyni inn letri og tfrslu essi. Soffa vinnur verk sn pappr en byrjai lka snemma a vinna r eim mislegt anna efni, meal annars leir, slenskt grgrti og jafnvel stulaberg. Me asto ntmatkni hefur Soffa lka unni verk ar sem letri er skori t mlm svo r verur eins konar lgmynd ar sem textinn teiknast fram fr bakgrunninum.

sustu rum hefur ori mikil vakning huga ungra hnnua mguleikum skriftar og leturgerar svo segja m a nokkurs konar endurreisn s hafin essu svii ar sem saman fer hugi sgu letursins og nskpun me asto njustu tlvutkni. essi nskpun er ekki sst til komin vegna eirra hnnua og skrifara sem sustu ratugum helguu sig letri og skrift og enduvktu annig slandi essa fornu listgrein.

Jn Propp

 

 

Sjnppa

 

Nsta | Sningar 2013 | Fyrri