Stolnar fjađrir

Ţórdís Alda Sigurđardóttir

STOLNAR FJAĐRIR  10. ágúst ? 15. september

 


Ţórdís Alda og sögurnar í hinu smáa

eftir Jón Proppé

Heill skógur af trjám úr ryđguđu járni og ryđgađar flćkjur af járni á gólfinu eins og rćtur. Laufhaddur trjánna ? ef svo má ađ orđi komast ? er gerđur úr dagblöđum, lopapeysum og sokkum. Allt er ţetta kunnuglegt en samhengiđ framandi og upp úr skóginum stendur svo logandi viti eins og til ađ vísa okkur veginn. Efni af ţessu tagi ? föt, gömul straujárn, sokka, ryđgađ járnadót ? hefur Ţórdís Alda lengi notađ í skúlptúra sína og innsetningar. Ţetta eru oftar en ekki hlutir af ţví tagi sem viđ umgöngumst og notum daglega án ţess ađ gefa ţeim mikinn gaum nema út frá notagildi ţeirra. Viđ göngum til dćmis í sokkum, ţvoum ţá og göngum frá ţeim í skúffu, aftur og aftur í hverri viku alla ćvi, án mikillar umhugsunar; sokkar eru svo ómerkilegir ađ ţegar á ţá kemur gat hikum viđ varla viđ ađ henda ţeim. ?Ég vinn út frá ţessu smáa sem umlykur okkur,? sagđi Ţórdís Alda í viđtali áriđ 2004. Efniviđur hennar er ţessir hversdaglegu hlutir sem fá einmitt merkingu af ţví viđ erum alltaf ađ stússa međ ţá án ţess ađ hugsa mikiđ um ţađ og ţeir verđa eins og samgrónir okkur án ţess ađ viđ tökum eftir ţví. Í ryđskóginum, líkt og í mörgum eldri verkum sínum, safnar Ţórdís Alda slíkum hversdagshlutum saman svo allt í einu verđur til heil undraveröld og af mótsögninni blómstra allt í einu fram flóknar myndlíkingar og óvćnt, ný sjónarhorn.

Ţórdís Alda Sigurđardóttir lćrđi myndlist í Myndlista- og handíđaskólanum í Reykjavík og viđ myndlistarakademíuna í München á níunda áratugnum og hélt sína fyrstu einkasýningu áriđ 1987. Á ţeim tíma var mikil gróska í skúlptúr á Íslandi, ekki síst vegna tilrauna sem íslenskar listakonur höfđu veriđ ađ gera ţar sem ţćr notuđu m.a. textíl í bland viđ ýmislegt annađ efni, bćđi náttúrulegt efni og fundna hluti úr hversdaglegu umhverfi okkar, gjarnan međ tengingu viđ umhverfi og störf kvenna. Ţessi ađferđ virđist hafa hentađ Ţórdísi Öldu og í verkum sínum kannar hún möguleika efniviđarins, merkinguna sem verđur til í hversdagslegri umgengni og myndlíkingarnar sem geta sprottiđ fram ţegar hlutirnir eru settir í nýtt samhengi eđa fá ný hlutverk. Merking verkanna verđur í senn persónuleg og undarlega almenn ţví úr efniviđ sínum getur Ţórdís Alda búiđ til ótal sögur og tekist á viđ ólíklegustu viđfangsefni, hvort sem er persónuleg eđa pólitísk. Ţađ eru oft hversdaglegustu hlutirnir sem segja á endanum mest um líf okkar og sögu.

Á sýningu sinni í Ketilhúsinu veltir hún upp ýmsum spurningum og líkt og oft áđur tengir hún ţćr persónulegu umhverfi sínu og lífi. Hér birtist listakonan meira ađ segja sjálf á myndum sem teflt er saman viđ myndir af dýrum í útrýmingarhćttu. Ţessi samsetning er ótrúlega ágeng og ögrandi: Hćttan er ekki lengur fjarlćgt eđa abstrakt heldur persónuleg og nálćg. Ögrun af ţessu tagi má líka finna í ţví ađ hér eru sýnd saman verk eins og myndband af barni og svo innsetningin af ?leiđtogafundinum?. Hiđ pólitíska og hin sammannlega saga er alltaf í raun persónuleg og viđ skiljum ekkert í raun nema viđ getum skiliđ ţađ sem hluta af okkar eigin sögu.

Ţetta samtal viđ söguna er sterkur ţráđur í myndlist Ţórdísar Öldu og birtist einmitt helst í ?ţessu smáa sem umlykur okkur?. Hún ólst upp í sveit og hversdagsstörfin eru henni hugleikin, störfin innan húss og utan og lífiđ sem spinnst viđ ţessi störf. Hún dregur fram stússiđ viđ ţvotta, hversdagsleg ambođ og forgengilega hluti, dótiđ sem safnast upp í kringum okkur, járnarusliđ bak viđ skemmuna eđa smádótiđ ofan í skúffu sem enginn man lengur hvađan kom.

Skúlptúrinnsetningin hentar einkar vel fyrir nálgun hennar og skilning. Í innsetningunni verđur til umhverfi sem viđ getum gengiđ inn í eđa ađ minnsta kosti mátađ okkur viđ, umhverfi sem er eins og efniđ sem hún notar, í senn hversdagslegt og framandi. Hér fá kunnuglegir hlutir nýtt samhengi og úr verđur samtal sem viđ erum strax orđin hluti af einmitt vegna ţess ađ hversdagsleikinn er okkur ađ svo stórum hluta sameiginlegur: Öll eigum viđ sokka í skúffu eđa á snúru. Ţađ sem kemur á óvart er ađ úr ţessum hlutum megi smíđa heila furđuveröld, jafnvel einhvers konar ćvintýraskóg og opinbera ţannig miklu stćrri sögu um veröld okkar og örlög.


 

Ţórdís Alda and the Story of Small Things

by Jón Proppé

A whole forest of trees made of rusted iron with rusty, root-like twists of iron on the floor. The leafy coiffure of the trees ? if one may call it that ? is made up out of newspapers, Icelandic woolen sweaters, and socks. All of the elements are familiar, but the context is astonishing; and up out of the forest stands a flaming tower, as if to show us the way. Ţórdís Alda has long made use of materials of this kind ? clothing, old flatirons, socks, rusty bits of iron ? in her sculptures and installations. These are most often things that we use and encounter daily, without paying much attention to anything but their use. We wear socks, for example, wash them, put them away in our drawers, again and again, each week of our lives, with hardly any thought; socks are so insignificant that when a hole is worn in them we hardly hesitate when we throw them away.

?I work out of the little things that surround us?, Ţórdís Alda explained in a 2004 interview.  Her materials are the everyday things whose significance derives from the fact that we work with them constantly without thinking much about them, and they become integral to our daily lives without our even noticing. In the rusty forest, as in many of her earlier works, Ţórdís Alda collects together commonplace elements in such a way that all at once a wonderland is formed, and out of this contradiction flourishes, all of a sudden, a welter of complex metaphors and unexpected new perspectives.

Ţórdís Alda Sigurđardóttir studied art at the Icelandic College of Arts and Crafts (Myndlista- og handíđaskóli Íslands) and at the Academy of Fine Arts in Munich (Akademie der Bildenden Künste München) in the 1980?s and held her first individual exhibition in 1987. That was a period of rapid development in Icelandic sculpture, not least on account of the experiments being done by Icelandic women artists in which they used, among other things, textiles in combination with various other elements ? both natural materials and man-made objects from our everyday surroundings ? preferably connected with the work and environment of women. This approach seems to have suited Ţórdís Alda very well, and in her works she explores the possibilities of her materials, the significance that derives from everyday familiarity, and the metaphors that appear when these objects are placed in a new context or given new roles.

The meanings of her works are both personal and astonishingly universal, for out of her materials, Ţórdís Alda is able to create infinitely many stories and to deal with the most unexpected subjects, whether personal or political. It is often the most mundane objects that have, finally, the most to say about our lives and our history. Here the artist herself may appear in pictures that are arrayed together with images of endangered animals. This combination is extremely forceful and provocative: the dangers are no longer distant or abstract but personal and present.

Provocation of a similar kind is also seen in the juxtaposition of two installations, one featuring a video of a child and another representing a summit meeting of political leaders. The political, and our common human story, are always actually personal, and we do not really understand anything that we cannot interpret as a part of our own story. This conversation with history is a basic thread that runs through the art works of Ţórdís Alda and appears most clearly in ?the small things that surround us?. She grew up in the countryside, preoccupied with the tasks of daily life: indoor and outdoor work and the life that is woven out of work of this kind. She highlights the work of washing, the tools and instruments of our daily routine, and transient, disposable objects ? the things that collect up around us, such as the heap of metallic junk behind the shed or the hodge-podge of little things in the drawer whose origins we have long ago forgotten.

Sculpture installation is very well suited to her vision and approach. In an installation, an environment is created into which we can enter or at least measure ourselves against, an environment that resembles the materials that she uses: at once commonplace and startling. Here mundane things are placed in a new context, and out of this emerges a dialogue that we immediately become a part of, precisely because the everyday environment is our own and, in large part, shared among us: All of us have socks in our drawers or hanging on the washline. What is unexpected is that, out of such things, it is possible to construct an entire, fabulous world ? even a fantasy forest ? thus to reveal a much greater story about our own world and our destiny.

Translated by: Barbara Belle Nelson


Umfjöllun